دادستان کیست ؟ و چه وظایفی در پرونده دارد
- آیین دادرسی کیفری, مقالات حقوقی
- Admin
- 5 دقیقه
آشنایی با شرح وظایف دادستان در امور مختلف
اجرای عدالت در کشور توسط افراد، نهادها و سازمانهای مختلف صورت میگیرد. یکی از این افراد دادستان (به انگلیسی prosecutor) است. احتمالا بسیاری از شما میدانید دادستان کیست. دادستان فردی است که از حقوق و مصالح جامعه دفاع میکند. دادستان از نظر رتبهبندی و سلسلهمراتب شامل جایگاههای مختلفی است. برترین رتبه دادستان، دادستان کل کشور است. دادستان، وظایف گستردهای دارد و وظایف او در امور مختلف، متفاوت است. ما در اینجا به برخی از این وظایف پرداختهایم. اما پیش از آن بد نیست به طور مختصر بدانیم دادستان کیست.
دادستان کیست و چگونه دادستان شویم؟
مدعی العموم یا دادستان یکی از مقامات برتر قضایی است که با متهم کردن افراد آنها را تحت تعقیب قضایی قرار میدهد. دادستان در شهرستانها ریاست دادسرا را بر عهده دارد و موظف به اقامه دعوا است. لازمه دادستانی، برخورداری از شرایط عمومی و اختصاصی است.
شرایط عمومی شامل تابعیت جمهوری اسلامی، عدم سوء سابقه، داشتن کارت خدمت سربازی، سلامت جسمانی، اعتقاد به دین اسلام و… است. شرایط اختصاصی نیز عبارت است از:
- مدرک کارشناسی در رشتههای الهیات (گرایش فقه و حقوق اسلامی) حقوق و معارف اسلامی
- کارشناسی ارشد گرایش الهیات، معارف اسلامی با گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی
- داشتن تحصیلات حوزوی که مورد تایید شورای عالی حوزههای علمیه باشد
آشنایی با شرح وظایف دادستان مدعی العلوم
وظیفه اصلی دادستان، تعقیب متهمان از لحاظ جرم است. مطابق با ماده 11 آیین دادرسی کیفری سال 1392 وظیفه دادستان عبارت است از: «تعقیب متهم و اقامه دعوا از جهت حیثیت عمومی بر عهده دادستان و اقامه دعوا و درخواست تعقیب متهم از جهت حیثیت خصوصی با شاکی یا مدعی خصوصی». در رابطه با این پرسش که وظایف دادستان شهرستان چیست یا وظایف دادستان و بازپرس شامل چه وظایفی است نیز میتوان به این ماده استناد کرد. با این حال جدا از این وظیفه کلی، وظایف دادستان ممکن است بر حسب امور مختلف، متفاوت باشد.
وظایف دادستان در امور حسبی
امور حسبی اموری هستند که از نظر اسلامی اجرای آنها مطلوب است اما شخص خاصی برای اجرای آنها در نظر گرفته نشده است. بنابراین دادستان موظف به رسیدگی به آنها است. برخی از این امور عبارتند از:
- حفظ حقوق کودکان صغیر: حفاظت از اموال آنها تا زمان پیدا شدن یا نصب امین
- بررسی شکایات و درخواستهای مردم در امور حسبی
- حفاظت و حمایت از حقوق افراد غایب یا مفقودالاثر
- رسیدگی به پروندههای مرتبط با امور حسبی
- حمایت از حقوق افراد مجنون
- بررسی و رسیدگی به پروندههای مربوط به تعیین نسبت وراثتی
- صدور دستورات لازم در خصوص پروندههای حسبی
- حفظ ترکه متوفیان بدون وارث
وظایف دادستان در امور محجورین
محجورین شامل کودکان صغیر، افراد غایب و مجنون میشود. وظیفه دادستان در خصوص این افراد، حمایت از حقوق و اموال آنها است. این وظیفه تا زمان پیدا شدن و نصب امین جاری است. به موجب ماده ۱۱۳ قانون امور حسبی، دادستان در مواردی که احتیاج به امین است تا زمان تعیین امین، موظف به حفظ و نظارت بر اموال محجورین است. سایر وظایف دادستان در این خصوص عبارت است از:
- رسیدگی به پروندههای مربوط به محجورین
- نظارت بر اجرای قوانین مرتبط با امور محجورین
- ارائه پیشنهادات حقوقی و قانونی جهت بهبود شرایط زندگی محجورین
- درخواست عزل قیم
- دادن اجازه ازدواج یا طلاق به افراد مجنون
- درخواست تعیین امین برای محجورین
وظایف دادستان نظامی
دادستان امور نظامی با قوانین و امور مربوط به نیروهای مسلح سروکار دارد. از این رو وظایف او را میتوان شامل وظایف زیر دانست:
- نظارت بر اجرای قوانین مرتبط با نیروهای مسلح
- رسیدگی به جرایم نظامی یا انتظامی اعضا نیروهای مسلح
- دستور تعقیب متهم: این مرحله پس از ارتکاب مرحله جرم انجام میشود.
- اعلام کشف جرم: در صورت مظنون بودن افراد به ارتکاب جرم، دادستان میتواند دستور کشف جرم را صادر کند.
- انجام تحقیقات: این مرحله معمولا بعد از اعلام کشف جرم و دستور تعقیب متهم صورت میگیرد. با دستور دادستان مبنی بر انجام تحقیقات، افراد و نهادهای مرتبط کار تحقیقات را آغاز میکنند.
- اجرای احکام: پس از اتمام اقدامات اولیه، اجرای احکام صورت میگیرد. دادستان موظف است بر اجرای احکام نیز نظارت داشته باشد.
وظایف دادستان کل استان
عالی رتبهترین دادستان در سطح استان، دادستان کل استان است. وظایف دادستان کل استان بسیار گستردهتر از دادستانهای زیرمجموعه او است. او مطابق با ماده 27 قانون آیین دادرسی کیفری «بر اقدامات دادستانها، مقامات قضایی دادسرای شهرستانهای آن استان و افرادی كه وظایف دادستان را در دادگاه بخش برعهده دارند، از حیث این وظایف و نیز حسن اجرای آراء كیفری، نظارت میكند و تعلیمات لازم را ارائه مینمایید». علاوه بر این وظیفه اختصاصی، دادستان کل استان سایر وظایف کلی مربوط به دادستان را نیز بر عهده دارد.
سخن نهایی
مقام دادستانی یکی از مشاغل سخت است که الزامات تحصیلی و مهارتی خاصی را میطلبد. شما باید تسلط کافی بر امور حقوقی، فقهی و دروس حوزوی داشته باشید. از طرفی سوابق اجرایی و کاری شما در مراتب پایینتر این شغل نیاز باید به اندازهای باشد که شما را برای این مقام کاندیدا کند. افراد زیادی هستند که شرایط تحصیلی دادستانی را دارند؛ اما قطعا هر فردی تنها به صرف الزامات تحصیلی نمیتواند به این مقام برسد. از طرفی وظایف این شغل نیز بسیار متعدد است و در امور مختلف فرق میکند. از این رو اگر به این شغغل علاقه دارید باید علاوه بر پذیرفتن سختیهای آن به این واقعیت نیز آگاه باشید که رسیدن به مقام دادستانی راهی طولانی و سخت است.
